Người thiếu phụ không còn trẻ, nhưng thời gian và giông tố cuộc đời không thể xóa nhòa được vẻ đẹp một thời xuân sắc. Chị Nguyệt bật khóc khi kể câu chuyện quãng đời 14 năm lưu lạc nơi đất khách.

Sinh năm 1963, chị là con gái đầu lòng của một chiến sĩ Điện Biên. Bố Nguyệt lập gia đình và ở lại Tây Bắc cùng xây dựng Nông trường Điện Biên trên vùng đất chiến trường xưa. Khi bố bị bệnh phải nghỉ việc, ông đã đưa gia đình về quê tại huyện Tân Yên, Bắc Giang sinh sống.

Nguyệt lớn lên xinh đẹp, vừa hết cấp hai, cô đã phải khai tăng lý lịch thêm 4 tuổi xin đi làm để giúp đỡ gia đình có bố mẹ đau yếu, năm đứa em còn nhỏ đang tuổi học. Nơi Nguyệt xin đi làm đầu tiên là Đội quy hoạch ruộng đất huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang.

Ít lâu sau, cô về công tác tại trường 12-75 của Bộ Nội vụ đóng ở Bắc Giang, rồi về làm cán bộ thuyết minh phim cho rạp Nhân Dân thuộc thị xã Pleiku, tỉnh Gia Lai - Kon Tum.

Năm năm phục vụ tại đây, cô vừa làm vừa học lớp thuyết minh chiếu bóng mở tại thị xã Kon Tum. Những bộ phim đặc sắc của điện ảnh Liên Xô, Trung Quốc và các nước qua giọng thuyết minh của Nguyệt hình như tăng thêm phần hấp dẫn lạ kỳ.

Vì hoàn cảnh gia đình khó khăn, bố mẹ đau yếu luôn trong khi các em còn nhỏ, Nguyệt đành xin chuyển công tác về quê Hà Bắc để được gần gũi gia đình. Nguyện vọng của Nguyệt được cơ quan Phát hành phim và Chiếu bóng Gia Lai chấp nhận, cô chuyển về ngành văn hóa thông tin Hà Bắc và được điều về làm thuyết minh tại rạp Hòa Bình, thị xã Bắc Ninh.

Cô đã quen và yêu anh công an Hà Nội. Sau khi thành vợ chồng, họ có với nhau một cô con gái xinh xắn. Ngày anh chồng Nguyệt đi học Liên Xô, cô một mình vừa đi làm vừa nuôi con mong ngày anh trở về. Nhưng anh trở về mang theo người phụ nữ khác. Đau đớn tột cùng, Nguyệt ôm con về cơ quan ở.

Công ăn việc làm không có, đội chiếu bóng tỉnh gần như giải thể, mọi người tản mát tự cứu lấy mình. Chị Nguyệt cũng như bao chị em khác tự lo bươn chải kiếm sống từng ngày. Ngày ngày chị chạy chợ lấy tiền nuôi con và nuôi mình, lúc đi Hà Nội cất hàng, khi đi Lạng Sơn buôn hàng chuyến kiếm thêm...

Cùng đi tuyến Lạng Sơn với Nguyệt có hai người bạn hàng tên Vân và Huệ. Chị em họ cùng trú tại Bắc Ninh và thường xuyên đi về biên giới làm ăn. Nghe lời ngon ngọt của Vân và Huệ, Nguyệt đã đồng ý đi Trung Quốc “lấy hàng tận gốc”. Nhưng đó là chuyến đi định mệnh.

Khi xe qua khỏi biên giới, Nguyệt cùng sáu cô gái khác bị đưa lên một chiếc xe tải Trung Quốc và đi sâu vào nội địa. Tại đây chị được một người thanh niên Trung Quốc đưa lên xe ôm chạy về một nơi xa xôi hẻo lánh. Sau này Nguyệt mới hay đó là một huyện rất xa của tỉnh Quảng Đông.

Một mình bị giữ nơi đất khách, Nguyệt ngày đêm kêu khóc như điên như dại. Chị chỉ được gặp người đàn ông sau này lấy chị làm vợ. Không biết tiếng, Nguyệt đành chấp nhận ở lại gia đình người nông dân này, hy vọng đến một ngày có cơ hội trốn thoát. Gia đình người Trung Quốc sau khi mua Nguyệt về làm mâm cơm mời anh em đến chứng kiến để con trai họ có vợ. Không hôn lễ, không thủ tục. Ngày ngày lên nương rẫy làm lụng, đêm đêm chị ôm gối nước mắt lưng tròng.

Sống với người chồng mới Trung Quốc không tình yêu, chị đã sinh ba con. Không chịu nổi cảnh sống trong nỗi đau giày vò, đầu năm nay, chị nói với chồng: “Tôi đã sinh cho anh ba đứa con. Em gái anh còn được về thăm mẹ hằng năm, còn tôi mười mấy năm nay rồi không được về nhà”.

Một đêm, chị bỏ chạy khỏi ngôi nhà, bỏ 3 đứa con đứt ruột đẻ ra đến bến xe phố huyện mua vé rồi dò hỏi đường về Việt Nam. Sau mấy ngày tìm đường vất vả, chuyển qua nhiều chuyến xe, chị đã về đến ngôi nhà thân yêu của mình.

Ngày Nguyệt trở về, cả nhà không tin nổi. Bố mẹ chị lập cập ra mở cửa, rồi như không tin vào mắt mình. Mười bốn năm nay, ngày rằm mồng một mẹ chị đi khắp các chùa kêu cầu cho con gái còn sống tìm về. Đứa con gái chị bây giờ đã đi làm tận TP HCM. Lúc mới về, chị quên cả tiếng mẹ đẻ, cứ nói lẫn cả hai thứ tiếng.

Chị lần mò xuống Hà Nội để tìm lại người chồng cũ, để nói với nhau một lần trút nỗi khổ đau. Không nơi nương tựa, chị đã xin đi rửa bát làm thuê ở Hà Nội để mong gặp được chồng con và để khuây khỏa nhưng rồi dự định cũng không thành.

Chị kể trong nước mắt: “Tôi đã về bỏ lại ba đứa con đứt ruột đẻ ra, nhưng không còn đường quay lại vì không có quốc tịch bên ấy. Mười bốn năm sống bất hợp pháp trên đất người ta. Còn bây giờ, một thân một mình, tôi chỉ mong sao mọi người coi tôi là nạn nhân của bọn buôn người, để giúp đỡ tôi có việc làm để sống nốt những ngày còn lại, dù phải đi chiếu bóng lưu động cũng được... Tôi đã có gần hai mươi năm công tác, nguyện vọng bây giờ là muốn được làm việc tiếp. Đó cũng là nơi nương tựa trong quãng đời còn lại…”.

Chị đã làm đơn tố cáo tội ác bọn buôn người, nhưng bọn vô lương giờ đã định cư bên Trung Quốc. Hiện chị nương nhờ nhà người bạn ở thành phố Bắc Ninh.

Tại Trung tâm Phát hành phim và Chiếu bóng Bắc Ninh, những người đồng nghiệp ai cũng thương Nguyệt, nhưng muốn nhận lại chị đi làm cần có ý kiến của tổ chức cấp trên bởi mười mấy năm nay chị đã bị đưa vào diện “mất tích”.

Cô gái thuyết minh phim thủa nào bây giờ đang ở tuổi xế chiều. Chị chỉ mong sao chính quyền và các tổ chức xã hội mở rộng vòng tay cưu mang giúp đỡ chị để chị vơi bớt đi thiệt thòi, bất hạnh lúc cuối đời.